Тыныс алу

ҰБТ-2026 осы тақырыпта нені тексереді

Ресми спецификация мен оқу бағдарламасы бойынша тақырып 5 тармаққа бөлінеді. Әр тармақтың жанында — ҰТО тізіміндегі оқулық пен параграф.

1. Тыныс алудың маңызы мен типтері (анаэробты, аэробты). Өсімдіктердің тыныс алуы

   • Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)6-бөлім. Тыныс алу — §24. Тыныс алудың маңызы мен типтері; §25. Өсімдіктердегі тыныс алу
   • Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)6-тарау. Тыныс алу — §27. Тірі организмдердегі тыныс алудың маңызы; §28. Тыныс алудың анаэробты және аэробты типтері; §29. Өсімдіктердің тыныс алуы

2. Жануарлар мен адамның тыныс алу мүшелері. Тыныс алу мүшелерінің аурулары

   • Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)6-бөлім. Тыныс алу — §26. Жануарлардың тыныс алу мүшелері; §27. Адамның тыныс алу мүшелері; §28. Адамның тыныс алу мүшелерінің аурулары және олардың алдын алу
   • Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)6-тарау. Тыныс алу — §30. Омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың тыныс алу мүшелерінің құрылысы; §31. Адамның тыныс алу мүшелерінің құрылыс ерекшеліктері; §32. Тыныс алу мүшелері ауруларының себептері және алдын алу шаралары

3. Газ алмасу. Тыныс алу және тыныс шығару механизмі. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы

   • Биология, 8-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова)6-бөлім. Тыныс алу — §25. Газ алмасу; §26. Тыныс алу және тыныс шығару механизмдері. Кеуде қуысының механизмі; §27. Өкпе жұмысының көрсеткіштері. Тыныс алу гигиенасы

4. Анаэробты және аэробты тыныс алу теңдеулері. Бұлшықет қажуы

   • Биология, 9-сынып (Н. Асанов, А. Соловьева, Б. Ибраимова)6-бөлім. Тыныс алу — §16. Анаэробты және аэробты тыныс алу; §17. Анаэробты және аэробты жүктеме кезінде бұлшық еттің қажу үдерістері

5. АТФ. Метаболизм, энергетикалық алмасу кезеңдері. Митохондрия. Кребс циклі

   • Биология (ЖМБ), 1-бөлім, 10-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А. Нұртаева)Тыныс алу — §40. Аденозинүшфосфаттың құрылысы және қызметі; §41. Аденозинүшфосфор қышқылын синтездеу: глюкозаның анаэробты ыдырау кезеңі; §42. Аденозинүшфосфор қышқылын синтездеу: глюкозаның аэробты ыдырау кезеңі; §43. Метаболизм түрлері; §44. Энергетикалық алмасу кезеңдері; §45. Митохондрияның құрылымдық компоненттері және олардың қызметі; §46. Митохондрия құрылымдары мен жасушалық тыныс алу процестерінің өзара байланысы; §47. Кребс циклі. Циклдің негізгі және аралық қосылыстары, реакцияның соңғы өнімдері; §48. Электрон-тасымалдаушы тізбек; §49. Биологиялық жүйелер үшін электрон-тасымалдаушы тізбектің маңызы
   • Биология (ҚГБ), 10-сынып (Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова)4-бөлім. Тыныс алу — §17. Аденозинүшфосфор қышқылының (АТФ) құрылысы мен атқаратын қызметі; §18. Аденозинүшфосфор қышқылының синтезі: глюкозаның аэробты және анаэробты ыдырауы; §19. Метаболизмнің түрлері; §20. Митохондрияның құрылымдық бөліктері және олардың атқаратын қызметтері

Осы бөлімдегі басқа тақырыптар

• Тірі ағзалардың көптүрлілігі. Биосфера, экожүйе, популяция. Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері
• Қоректену
• Заттардың тасымалдануы
• Бөліп шығару
• Қозғалыс. Биофизика
• Координация және реттелу