Биология · ҰБТ-2026 · 3-тақырып / 12
Заттардың тасымалдануы
ҰБТ-2026 осы тақырыпта нені тексереді
Ресми спецификация мен оқу бағдарламасы бойынша тақырып 6 тармаққа бөлінеді. Әр тармақтың жанында — ҰТО тізіміндегі оқулық пен параграф.
Өсімдіктерде заттардың тасымалдануы: сабақ пен тамырдың ішкі құрылысы, ксилема мен флоэма
- Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)4-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §16. Ағзадағы заттардың тасымалдануы; §17. Ағаш сабағының ішкі құрылысы; §18. Тамыр аймақтары; §19. Тамырдың ішкі құрылысы; §20. Жоғары сатыдағы өсімдіктердің тасымалдаушы ұлпалары
- Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)4-тарау. Заттардың тасымалдануы — §19. Тірі организмдегі қоректік заттар тасымалының маңызы; §20. Өсімдіктердің зат тасымалдауға қатысушы мүшелері; §21. Сабақ және тамырдың ішкі құрылысы; §22. Атқаратын қызметіне қарай тамыр мен сабақтың құрылысындағы өзара байланыс; §23. Ксилема және флоэма элементтерін салыстыру
Жануарлардың қанайналым мүшелері. Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері
- Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)4-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §21. Қан айналым мүшелері – жануарлардағы тасымал
- Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)4-тарау. Заттардың тасымалдануы — §24. Жануарлардағы қанайналым мүшелері: буылтық құрттар, ұлулар, буынаяқтылар және омыртқалылар
- Биология, 8-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова)5-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §22. Жануарлардың жүрек-қан тамырлары жүйесі құрылысының ерекшеліктері мен эволюциясы; §23. Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері
Ағзаның ішкі ортасы. Қанның құрамы мен қызметі. Иммунитет. Қан топтары, резус-фактор
- Биология, 8-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова)5-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §16. Ағзаның ішкі ортасы және оның маңызы; §17. Қанның құрамы мен қызметі; §18. Иммунитет. Гуморальдық және жасушалық иммунитет; §19. Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары; §20. Туа біткен және жүре пайда болған иммунитет түрлері; §21. Қан топтары және қан құю. Резус-фактор
Жүрек-қан тамырлары жүйесінің жұмысы және аурулары
- Биология, 8-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова)5-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §23. Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері; §24. Жүрек-қан тамырлары жүйесінің аурулары
Белсенді және енжар тасымал. Диффузия. Гемоглобин мен миоглобин
- Биология, 9-сынып (Н. Асанов, А. Соловьева, Б. Ибраимова)5-бөлім. Заттар тасымалы — §13. Жасуша мембранасы арқылы белсенді және енжар тасымалдаудың ұқсастықтары мен айырмашылықтары; §14. Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері; §15. Флоэма бойынша зат тасымалына сыртқы факторлардың әсері
- Биология (ЖМБ), 1-бөлім, 10-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А. Нұртаева)Заттардың тасымалдануы — §32. Адам гемоглобині мен миоглобинінің құрылысы және қызметі; §33. Адам гемоглобині мен миоглобині үшін оттек диссоциациялануының қисық сызығы; §34. Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері; §35. Эритроцит жасушасының беттік ауданының көлемге қатынасы; §37. Пассивті тасымалдау механизмі. Жеңілдетілген диффузия. Қарапайым тасымалдау; §38. Мембраналық өзектер арқылы диффузиялану; §39. Жеңілдетілген диффузия
- Биология (ҚГБ), 10-сынып (Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова)3-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §15. Беттік ауданның көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері; §16. Енжар және белсенді тасымалдау механизмі
Өсімдіктердегі транслокация. Симпласт, апопласт, вакуоль жолдары. Натрий-калий сорғысы. Су потенциалы
- Биология (ЖМБ), 1-бөлім, 11-сынып (Н.Т. Абылайханова, А.М. Қалыбаева, А.М. Пәрімбекова)3. Заттардың тасымалдануы — §14. Өсімдіктердегі заттар транслокациясының механизмі; §15. Заттар тасымалдануының симпластық, апопластық, вакуолярлық жолдары және олардың маңызы; §16. Жасуша мембранасы арқылы заттар тасымалдануының типтері; §17. Натрий-калий сорғысы белсенді тасымалдың механизмінің мысалы ретінде; §18. Мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдың рөлі; §19. Су потенциалы
- Биология (ҚГБ), 1-бөлім, 11-сынып (А.Ф. Ковшарь, Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова, С.А. Куприй)III бөлім. Заттар тасымалы — §13. Натрий-калий сорғысы мысалында белсенді тасымал механизмі; §14. Заттардың симпласты, апопласты, вакуольді тасымалдау жолдары және олардың маңызы; §15. Су потенциалы
Оқу бағдарламасының мақсаттары (28)
- тірі ағзалардағы қоректік заттардың тасымалының маңызын түсіндіру
- өсімдіктерде заттардың тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу
- сабақ пен тамырдың ішкі құрылысын зерттеу
- сабақ және тамырдың құрылысы мен қызметтерінің өзара байланысын сипаттау
- ксилема мен флоэма элементтерінің құрылысын салыстыру
- жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу
- қан құрамы мен қызметін сипаттау
- дайын микропрепараттар арқылы әртүрлі ағзалардың қан жасушаларының құрылыс ерекшеліктерін зерттеу
- лейкоциттердің түрлі типтерінің қызметтерін сипаттау
- гуморальдық және жасушалық иммунитетті салыстыру
- лимфа жүйелерін және қан, ұлпалық сұйықтық пен лимфа арасындағы өзара байланысты сипаттау
- аурулардың алдын алуындағы вакцинацияның ролін бағалау
- агглютинация және резус-конфликт механизмдерін түсіндіру
- жануарлардың жүрегінің құрылысы мен қантамыр жүйелерінің маңызын сипаттау
- қантамыр қабырғасының құрылысы мен олардың қызметі арасындағы байланысты орнату
- ануарлардың қантамырлар жүйесінің түрлерін сипаттау
- дене жаттығуларының жүрек жұмысына әсерін зерттеу
- қантамыр жүйесі мүшелерінің ауруларының себептері мен ауру белгілерін сипаттау
- активті және пассивті тасымалдарды салыстыру
- өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру
- ішкі және сыртқы факторлардың транспирацияға әсерін зерттеу
- сыртқы факторлардың флоэма арқылы заттардың тасымалдануына әсерін зерттеу
- эмбрион мен ересек ағзаның гемоглобині мен миоглобині үшін оттектің диссоциациялануының қисық сызығын түсіндіру
- пассивті тасымалдау механизмін түсіндіру
- өсімдіктердегі заттар транслокация механизмін түсіндіру
- заттар тасымалданудың симпласттық, апопласттық, вакуолярлық жолдарының мәнін түсіндіру
- жасуша мембранасы арқылы заттарды тасымалдаудың әр түрлі типтерінің механизмдерін түсіндіру
- мембраналық потенциалды сақтаудағы активті тасымалдың маңызын анықтау
Бұл тақырыпты қаншалықты білетініңді тексер
ҰБТ-2026 форматындағы тегін толық сынақ: 120 тапсырма, 240 минут, 140 балл. Балыңды бірден көресің, ал әлсіз тақырыптарыңды Boytumar қосымшасы көрсетеді.
Осы бөлімдегі басқа тақырыптар
Дереккөз: «Биология» пәні бойынша ҰБТ тест спецификациясы (2026 жылдан бастап) — каз (ҰТО, testcenter.kz).