Химия · ҰБТ-2026 · 13-тақырып / 19
Көмірсутектер
ҰБТ-2026 осы тақырыпта нені тексереді
Ресми спецификация мен оқу бағдарламасы бойынша тақырып 6 тармаққа бөлінеді. Әр тармақтың жанында — ҰТО тізіміндегі оқулық пен параграф.
Органикалық химияға кіріспе: құрамы, формулалар, жіктелуі, гомологтық қатар, номенклатура, изомерия
- Химия. 2-бөлім, 9-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)X тарау. Органикалық химияға кіріспе — §49–53. Органикалық заттардың ерекшеліктері, жіктелуі, гомологтық қатарлары, номенклатурасы, изомериясы
- Химия. 2-бөлім (ЖМБ), 10-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XII тарау. Органикалық химияға кіріспе — §60–64. Органикалық заттардың құрамы; формулалар; құрылысы. Изомерленуі; жіктелуі; номенклатурасы
Қаныққан көмірсутектер: алкандар, циклоалкандар
- Химия. 2-бөлім, 9-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XI тарау. Көмірсутектер. Отын — §55. Қаныққан көмірсутектер (Алкандар немесе парафиндер)
- Химия. 2-бөлім (ЖМБ), 10-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XII тарау. Органикалық химияға кіріспе — §65. Қаныққан көмірсутектер. Алкандар; §66. ... номенклатурасы мен изомерленуі; §67. ... химиялық қасиеттері; §68. Циклоалкандар
Алкендер. Полимерлену реакциясы. Полиэтилен өндіру
- Химия. 2-бөлім, 9-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XI тарау. Көмірсутектер. Отын — §56. Алкендер; §57. Полимерлену реакциялары
- Химия. 2-бөлім (ЖМБ), 10-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XIII тарау. Қанықпаған көмірсутектер — §70. Алкендер, олардың гомологтары мен изомерлері; §71. ... қасиеттері; §72. Полимерлену реакциясы; §73. Полиэтилен өндіру
Алкадиендер, каучук. Алкиндер
- Химия. 2-бөлім, 9-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XI тарау. Көмірсутектер. Отын — §58. Алкиндер
- Химия. 2-бөлім (ЖМБ), 10-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XIII тарау. Қанықпаған көмірсутектер — §74. Алкадиендер; §75. Көксағыз (каучук). Резеңке; §76. Алкиндер; §77. Алкиндердің қасиеттері
Ароматты көмірсутектер: бензол және оның гомологтары
- Химия. 2-бөлім, 9-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XI тарау. Көмірсутектер. Отын — §59. Ароматты көмірсутектер. Бензол
- Химия. 1-бөлім (ЖМБ), 11-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)I тарау. Ароматты қосылыстар қатары — §1. Бензол молекуласының құрылысы; §2. ... алу; §3. ... химиялық қасиеттері
Галогеналкандар
- Химия. 2-бөлім (ЖМБ), 10-сынып (М. Оспанова, Қ. Аухадиева, Т. Белоусова)XIV тарау. Галогеналкандар — §83. Галогеналкандарды алу; §84. ... нуклеофилді орынбасу реакциялары; §85. ... элиминирлеу реакциялары
Оқу бағдарламасының мақсаттары (42)
- органикалық химия - бұл көмірсутектер және олардың туындыларының химиясы деп түсіну
- көмірсутектердің эмпирикалық, молекулалық, құрылымдық және кеңістіктік формулаларын ажырату
- функционалдық топтар бойынша органикалық қосылыстардың негізгі кластарын ажырату
- гомологтық қатардың қалыптасуын және оның өкілдері қасиеттерінің ұқсастығын түсіндіру
- қосылыстардың құрылымдық формуласын құру және оларды IUPAC номенклатурасы бойынша атау
- изомерия түрлерін атау және изомерлер формулаларын құрастыру: құрылымдық, байланыстың орны бойынша, функционалдық топтар және классаралық изомерлер
- әр түрлі алкандардың жану процесін зерттеу және олардың отын ретінде қолдануын түсіндіру
- алкандардың жану өнімдерін және қоршаған ортаға экологиялық салдарын бағалау
- алкандардың галогендеу реакция теңдеулерін құру
- "қанықпағандық" терминін және оның қосылыстың қасиеттеріне әсерін түсіндіру
- алкендердің қанықпағандығын тәжірибе жүзінде дәлелдеу
- электрофильді және нуклеофильді бөлшектерді ажырату
- полимерлеу реакциясының мәнін түсіндіру
- химиялық реагенттерге қатысы бойынша пластиктердің салыстырмалы инерттілігін тәжірибе жүзінде дәлелдеу
- полиэтилен өндірісі процесінің схемасын құру
- полиалкендердің қолдану аймағын атау және олардың өнімдерін қайта өңдеудің маңыздылығын бағалау
- алкадиендердің құрылысы негізінде олардың қасиеттерін түсіндіру
- каучук пен резинаның табиғатта таралуын, алыну жолдарын оқу
- алкиндердің құрылымдық формулаларын құрастыру, химиялық қасиеттері мен алыну жолдарын оқу
- галогеналкандарды алу реакциясының радикалды механизімін түсіндіру
- галогеналкандардың әсеріне байланысты қоршаған ортада туындаған мәселелерді айқындау
- нуклеофильді реагенттермен галогеналкандардың реакция теңдеулерін құрастыру
- галогеналкандардың нуклеофильді орынбасу реакциясының механизмін түсіндіру
- бензол молекуласының құрылымын түсіндіру
- бензол және оның гомологтарын алу реакцияларын құрастыру
- бензолды нитрлеу және галогендеу реакциясының механизмін түсіндіру
- органикалық қосылыстар синтезі үшін бензол реакциясының маңыздылығын түсіндіру
- толуол молекуласындағы атомдардың өзара әсерлесуін түсіндіру
- органикалық
- көмірсутектердің және олардың туындылары: спирттер, альдегидтер, карбон қышқылдары, аминқышқылдарының жіктелуін білу
- функционалдық топ түсінігін берілген класс қосылысының химиялық қасиеттерін анықтайтын топ ретінде түсіндіру
- гомолог ұғымын және гомологтық айырмашылықты білу
- органикалық қосылыстардың негізгі кластары: алкандар, алкендер, алкиндер, арендер, спирттер, альдегидтер карбон қышқылдары, аминқышқылдары үшін IUPAC номенклатурасын қолдану
- көмірсутектердің құрылымдық изомерлерінің формулаларын құрастыра алужәне изомерия құбылысын білу
- алкандардың химиялық қасиеттерін сипаттау және оны реакция теңдеулерімен дәлелдеу
- еріткіштерді алу үшін алкандарды хлорлаудың маңызы мен бұл еріткіштердің қауіптілік дәрежесін түсіндіру
- қанықпағандық ұғымын сипаттау
- этен мысалында алкендердің химиялық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу
- полиэтилен мысалында полимерлену реакциясының механизмі мен полимерлердің құрылымының ерекшеліктерін түсіндіру
- пластиктің ыдырау мерзімінің ұзақтық мәселесін түсіну және оқып білу, қоршаған ортада пластик материалдардың көбеюінің зардабын білу
- этин мысалында алкиндердің химиялық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу
- бензолдың алынуы, қасиеттері және қолданылуын сипаттау
Бұл тақырыпты қаншалықты білетініңді тексер
ҰБТ-2026 форматындағы тегін толық сынақ: 120 тапсырма, 240 минут, 140 балл. Балыңды бірден көресің, ал әлсіз тақырыптарыңды Boytumar қосымшасы көрсетеді.
Осы бөлімдегі басқа тақырыптар
Дереккөз: «Химия» пәні бойынша ҰБТ тест спецификациясы (2026 жылдан бастап) (ҰТО, testcenter.kz).