Микробиология және биотехнология. Биомедицина және биоинформатика

ҰБТ-2026 осы тақырыпта нені тексереді

Ресми спецификация мен оқу бағдарламасы бойынша тақырып 6 тармаққа бөлінеді. Әр тармақтың жанында — ҰТО тізіміндегі оқулық пен параграф.

1. Бактериялар мен вирустар. Микроағзалар тудыратын аурулар

   • Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)12-бөлім. Микробиология және биотехнология — §60. Бактериялардың пішіндері; §61. Бактериялардың маңызы; §63. Вирустар – олардың құрылысындағы ерекшеліктері
   • Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)12-тарау. Микробиология және биотехнология — §63. Бактериялардың түрлі формалары; §66. Вирустар — тіршіліктің жасушалық емес формасы
   • Биология, 8-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова)5-бөлім. Заттардың тасымалдануы — §19. Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары

2. Сүт қышқылды өнімдер өндірісі. Антибиотиктер, антисептиктер

   • Биология, 7-сынып (А. Соловьева, Б. Ибраимова, Ж. Алина)12-бөлім. Микробиология және биотехнология — §62. Ауру тудыратын бактериялармен күресу тәсілдері
   • Биология, 7-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева)12-тарау. Микробиология және биотехнология — §64. Қымыз бен шұбат және йогурт пен ірімшік дайындау өндірісі; §65. Антибиотиктер, антисептиктер, дезинфекциялаушы құралдар

3. Биотехнология: инсулин өндірісі, ПТР, гендік инженерия, ГМО

   • Биология, 9-сынып (Н. Асанов, А. Соловьева, Б. Ибраимова)13-бөлім. Микробиология және биотехнология — §44. Биотехнологиялық өндірістің жалпы сызбасы
   • Биология (ЖМБ), 2-бөлім, 10-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А. Нұртаева)13. Биотехнология — §121. Өндірісте, ауылшаруашылығында, медицинада, тұрмыста микроорганизмдерді қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктері; §122. Полимеразды тізбекті реакцияны (ПТР) қолдану; §123. Криминалистикада, медициналық диагностикада, әкелікті анықтауда, дербес медицинада полимеразды тізбек реакциясының маңызы; §124. Гендерді клондауда, ДНҚ-ны секвенирлеуде, мутагенезде полимеразды тізбек реакциясының маңызы; §125. Гендік-инженериялық манипуляция кезеңдері; §126. Генетикалық инженерияның маңызы; §127. Гендік модификацияланған организмдерді қолданудың оң және теріс тұстары; §128. Гендік модификацияланған организмдерді қолданудың этикалық мәселелері (сұрақтар)
   • Биология (ҚГБ), 10-сынып (Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова)14-бөлім. Биотехнология — §51. Микроағзаларды пайдаланудың пайдалы және зиянды жақтары; §52. Генетикалық инженерияның маңызы; §53. Полимеразалық тізбектік реакцияларды қолдану; §54. Генетикалық түрлендірілген ағзаларды пайдаланудың пайдалы және зиянды жақтары

4. Микробиологиялық зерттеу кезеңдері. Грам бойынша бояу. Рекомбинантты ДНҚ, клондау. Ферменттерді қолдану

   • Биология (ЖМБ), 2-бөлім, 11-сынып (Н.Т. Абылайханова, А.М. Қалыбаева, А.М. Пәрімбекова)9. Биотехнология — §39. Микробиологиялық зерттеулердің кезеңдері; §40. Микроорганизмдермен жұмыс жасағандағы дезинфекциялау және стерильдеу әдістері; §41. Қоректік орталардың түрлері және оларды әзірлеу; §42. Қоректік орталарға себу тәсілдері мен техникасы. Инкубация; §43. Грамоң және грамтеріс бактериялар және олардың құрылыс ерекшеліктері; §44. «Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылы» ұғымы. Алу тәсілдері. Қолданылуы; §45. Плазмиданың қасиеттері және олардың генетикалық клондауда қолданылуы. «Клондау» ұғымы; §46. Организмдерді клондау тәсілдері; §47. «Микроклонды көбею» ұғымы. Өсімдіктерді микроклональды көбейтудің кезеңдері мен әдістері. Маңызы; §48. Ферменттердің медицинада, химия өндірісінде және өнеркәсіпте қолданылуы
   • Биология (ҚГБ), 2-бөлім, 11-сынып (А.Ф. Ковшарь, Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова, С.А. Куприй)IX бөлім. Биотехнология — §31. Грам оң және грам теріс бактериялар құрылысының ерекшеліктері; §32. «Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылы» ұғымы; §33. Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылын алу әдістері; §34. Рекомбинантты дезоксирибонуклеин қышқылының қолданылуы; §35. «Клондау» ұғымы; §36. Өсімдік ағзаларын клондау әдістері; §37–38. Жануар ағзасын клондау әдістері; §39. Ферменттерді химияда, өнеркәсіпте және медицинада пайдалану

5. Биомедицина: биомеханика, жүрек автоматиясы, электрокардиография

   • Биология (ЖМБ), 2-бөлім, 10-сынып (Е.А. Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А. Нұртаева)12. Биомедицина және биоинформатика — §115. Робототехникада биомеханиканы қолдану; §116. Медициналық биомеханика (протездеу). Эргометриялық биомеханика (оптимизация); §117. Жердегі тірі организмдер қозғалысының биомеханикасын зерттеу. Модельдеу; §118. Жүректің өткізгіш жүйесі. Жүрек автоматиясының механизмі. Жүректегі қозудың өту жылдамдығы. Жүрек бұлшықеттерінің жиырылғыштығы; §119. Электрокардиография және оның диагностикалық маңызы; §120. Жүректе өтетін электрлік процесті зерттеу. Модельдеу
   • Биология (ҚГБ), 10-сынып (Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова)13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика — §48. Инженерлік биомеханика; §49. Медициналық биомеханика; §50. Жүрек автоматиясының механизмі

6. Биоинформатика, эпигенетика, ЭКҰ, моноклоналды антиденелер

   • Биология (ЖМБ), 2-бөлім, 11-сынып (Н.Т. Абылайханова, А.М. Қалыбаева, А.М. Пәрімбекова)10. Биомедицина және биоинформатика — §49. Электрмагниттік және дыбыс толқындарының адам организміне әсер ету ерекшеліктері; §50. «Эпигенетика» ұғымы. Эпигенетика туралы жалпы түсініктер. Эпигенетиканың молекулярлық негіздері. Адамдағы эпигенетикалық салдарлар. Эпигенетика және эпигеномика; §51. Дезоксирибонуклеин қышқылының метилденуі; §52. «Биоинформатика» ұғымы. Биоинформатиканың құралдарын зерттеуге қолдану; §53. Экстракорпоральды ұрықтандыру әдісі және оның маңызы. Этикалық аспектілері; §54. Моноклоналды антиденелердің маңызы; §55. Моноклоналды антиденелердің өндірісі; §56. Моноклоналды антиденелер көмегімен ауруларды диагностикалау және емдеу
   • Биология (ҚГБ), 2-бөлім, 11-сынып (А.Ф. Ковшарь, Н.Г. Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова, С.А. Куприй)X бөлім. Биомедицина және биоинформатика — §40–41. Электрмагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерінің ерекшеліктері; §42. «Биоинформатика» ұғымы; §43–44. Экстракорпоральды ұрықтану әдісі, тарихы және тиімділігі; §46. Экстракорпоральды ұрықтандырудың этикалық аспектілері; §47. Моноклоналды антиденелер, олардың өндірілуі, алынуы және практикада қолданылуы

Осы бөлімдегі басқа тақырыптар

• Молекулалық биология мен биохимия