Оқу сауаттылығы · ҰБТ-2026 · 13-тақырып / 14
Бұқаралық ақпарат құралдары туралы
ҰБТ-2026 осы тақырыпта нені тексереді
Ресми спецификация мен оқу бағдарламасы бойынша тақырып 5 тармаққа бөлінеді. Әр тармақтың жанында — ҰТО тізіміндегі оқулық пен параграф.
Ақпаратты түсіну: мәтіндегі негізгі, қосымша және нақты ақпаратты табу
- Қазақ тілі, 9-сынып (Т. Ермекова, К. Бертілеуова, Р. Абишева)VII. Бұқаралық ақпарат құралдары. Синтаксис — §1. Бұқаралық ақпарат құралдары – көпшілікке ақпаратты жеткізу құралдары; §3. БАҚ түрлері; §6. Дәстүрлі БАҚ пен жаңа медиаәлем
Мәтіннің тақырыбы мен негізгі ойы; автордың мақсаты мен көзқарасы
- Қазақ тілі, 9-сынып (Т. Ермекова, К. Бертілеуова, Р. Абишева)VII. Бұқаралық ақпарат құралдары. Синтаксис — §1. Бұқаралық ақпарат құралдары – көпшілікке ақпаратты жеткізу құралдары; §3. БАҚ түрлері; §6. Дәстүрлі БАҚ пен жаңа медиаәлем
Мәтіннің құрылымдық бөліктері, түрі (әңгімелеу, сипаттау, талқылау), стилі мен жанры
- Қазақ тілі, 9-сынып (Т. Ермекова, К. Бертілеуова, Р. Абишева)VII. Бұқаралық ақпарат құралдары. Синтаксис — §1. Бұқаралық ақпарат құралдары – көпшілікке ақпаратты жеткізу құралдары; §3. БАҚ түрлері; §6. Дәстүрлі БАҚ пен жаңа медиаәлем
Тұтас емес мәтін: кесте, диаграмма, сызбадағы ақпаратты түсіндіру
- Қазақ тілі, 9-сынып (Т. Ермекова, К. Бертілеуова, Р. Абишева)VII. Бұқаралық ақпарат құралдары. Синтаксис — §1. Бұқаралық ақпарат құралдары – көпшілікке ақпаратты жеткізу құралдары; §3. БАҚ түрлері; §6. Дәстүрлі БАҚ пен жаңа медиаәлем
Әртүрлі дереккөздегі ақпаратты салыстыру және бағалау; сөздің мәнмәтіндегі мағынасы
- Қазақ тілі, 9-сынып (Т. Ермекова, К. Бертілеуова, Р. Абишева)VII. Бұқаралық ақпарат құралдары. Синтаксис — §1. Бұқаралық ақпарат құралдары – көпшілікке ақпаратты жеткізу құралдары; §3. БАҚ түрлері; §6. Дәстүрлі БАҚ пен жаңа медиаәлем
Оқу бағдарламасының мақсаттары (17)
- мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты түсіну, анықтау
- мәтіннен негізгі және қосымша, детальді ақпаратты анықтау, түсіндіру
- оқылым стратегияларын қолдану: жалпы мазмұнын түсіну үшін оқу, нақты ақпаратты табу үшін оқу
- мәтіндегі негізгі ойды анықтау, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдей білу
- мәтіндегі негізгі ойды анықтау, берілген мәліметтер мен пікірлерді өңдеу және толықтыру
- белгілі бір мақсат үшін оқылым стратегияларын тиімді қолдана білу
- публицистикалық және ресми стиль ерекшеліктерін қолданылған тілдік құралдар арқылы тану
- қазақ тілі стильдері мен шешендік сөздің түрлерін қолданылған тілдік құралдар арқылы тану
- мақала, аннотация, презентация, тұжырымдамалар, тезистердің құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату
- тақырыбы ұқсас ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің тақырыбын, түрлерін (әңгімелеу, сипаттау, талқылау), құрылымын салыстыра талдау
- мәтіндік және графиктік (кесте, диаграмма, сурет, шартты белгілер) ақпаратты интерпретациялау
- тұтас және аралас мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, сурет) ақпараттарды салыстыру
- тұтас емес (кесте, диаграмма, сызба, сурет) мәтіндердегі мәліметтерді салыстыру, өңдеу
- әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау
- әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау
- ғаламтор, энциклопедия, газет-журналдар, оқулықтар, ғылыми еңбектерден алынған деректерді дәлел ретінде қолдану, авторына сілтеме жасау
- әртүрлі стильдегі (ғылыми, ресми іс-қағаздар, публицистикалық, ауызекі сөйлеу, көркем әдебиет стилі) мәтіндердің тақырыбын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау
Бұл тақырыпты қаншалықты білетініңді тексер
ҰБТ-2026 форматындағы тегін толық сынақ: 120 тапсырма, 240 минут, 140 балл. Балыңды бірден көресің, ал әлсіз тақырыптарыңды Boytumar қосымшасы көрсетеді.
Осы бөлімдегі басқа тақырыптар
Оқу сауаттылығы: барлық тақырыптар
Дереккөз: «Оқу сауаттылығы» бойынша ҰБТ тест спецификациясы (2026 жылдан бастап), каз/рус (ҰТО, testcenter.kz).